Kısa cevap: Velayeti kendisine verilmeyen ebeveyn ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulmasına karar verilir (TMK m. 323). 2022’den itibaren bu kararların yerine getirilmesi icra dairelerinden alınmış, Adalet Bakanlığı’na bağlı Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüklerine verilmiştir. Başvuru harca tabi değildir ve teslim, uzman eşliğinde yapılır.
Bu, çoğu kaynakta hâlâ eski hâliyle anlatılan bir konudur. Aşağıda hem kararın nasıl düzgün kurulacağını hem de ihlal hâlinde bugün geçerli olan yolu açıkladık.
Kişisel İlişki Kimin Hakkı?
Yaygın sanının aksine kişisel ilişki yalnızca ebeveynin hakkı değildir; aynı zamanda çocuğun hakkıdır. Türk Medeni Kanunu m. 323, ana ve babadan her birinin, velayeti altında bulunmayan ya da kendisine bırakılmayan çocuğu ile uygun kişisel ilişki kurulmasını isteyebileceğini düzenler.
Bunun pratik sonucu şudur: velayeti elinde bulunduran ebeveyn, çocuğun diğer ebeveyniyle görüşmesini kendi takdirine göre engelleyemez. TMK m. 324, ana ve babadan her birini, diğerinin çocukla kişisel ilişkisini zedelemekten kaçınmakla yükümlü kılar.
Kararda Ne Yazmalı?
Kişisel ilişki kararının icra edilebilir olması gerekir. “Taraflar aralarında anlaşarak görüşme yapacaktır” ya da “baba çocuğu istediği zaman görebilir” gibi ifadeler, taraflar arasındaki iletişim bozulduğu anda hiçbir işe yaramaz — çünkü uygulanabilir bir içerikleri yoktur.
| Düzenlenmesi gereken | Nasıl yazılmalı |
|---|---|
| Olağan görüşme | Hangi haftalar, hangi gün, saat aralığıyla birlikte |
| Yarıyıl tatili | Belirli tarih aralığı, saat başlangıç ve bitişiyle |
| Yaz tatili | Ay ve gün olarak net aralık (örneğin belirli tarihler arası) |
| Dinî bayramlar | Hangi gün ve saatler; yıllara göre dönüşümlü olacaksa açıkça |
| Özel günler | Çocuğun doğum günü, anneler/babalar günü |
| Teslim ve iade yeri | Adres olarak belirtilmeli — en sık atlanan ve en çok soruna yol açan kalem |
| Çocuğun yaşı küçükse | Yatılı olup olmayacağı; refakat gerekip gerekmediği |
Anlaşmalı boşanmada bu düzenleme protokole yazılır. Protokoldeki muğlaklık, yıllar sonra uygulanamayan bir karara dönüşür.
→ Protokolde kişisel ilişki maddesi
2022’de Değişen Sistem: Artık İcra Dairesi Değil
Bu, konunun en güncel ve en çok yanlış bilinen yanıdır.
7343 sayılı Kanun ile İcra ve İflas Kanunu’nun çocuk teslimini düzenleyen 25, 25/a ve 25/b maddeleri yürürlükten kaldırılmış; konu 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nun 41/A ve devamı maddelerine taşınmıştır. Yeni sistem 1 Eylül 2022 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Değişikliğin amacı, çocuğu icra dairesi ortamından ve icra memuru eliyle teslim uygulamasından uzaklaştırmaktır.
| Eski sistem | 1 Eylül 2022’den itibaren | |
|---|---|---|
| Başvurulacak yer | İcra dairesi | Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü |
| Masraf | Harç ve giderler taraftan | Harç alınmaz — giderler Adalet Bakanlığı bütçesinden |
| Teslimi yapan | İcra memuru | Psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı gibi uzmanlar |
| Teslim yeri | Değişken | Çocuk görüşme merkezleri veya belirlenen uygun yer |
Süreç nasıl işliyor?
- Başvuru. Kişisel ilişki kararı veya tedbir kararıyla birlikte Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü’ne başvurulur.
- Gönüllü yerine getirme. Müdürlük öncelikle tarafları bilgilendirir ve kararın kendiliğinden uygulanmasını sağlamaya çalışır.
- Teslim emri. Karar gereği yerine getirilmezse yükümlü tarafa teslim emri düzenlenir ve tebliğ edilir.
- Uzman eşliğinde teslim. Teslim, belirlenen yerde ve uzman gözetiminde gerçekleştirilir; gerektiğinde kolluk desteği alınabilir.
- Şikâyet. Yapılan işlemlere karşı, tebliğden itibaren bir hafta içinde aile mahkemesine şikâyette bulunulabilir.
İhlal Hâlinde Ne Olur?
Kararın gereğini yerine getirmeyen kişi hakkında disiplin hapsi uygulanır. Sürelerin ihlalin türüne göre değişmesi önemlidir:
| İhlal | Yaptırım |
|---|---|
| Çocuk teslimi kararına uymama | Üç aya kadar disiplin hapsi |
| Kişisel ilişki kararına uymama | Üç günden on güne kadar disiplin hapsi |
| Çocuğu kaçırma veya saklama | Ayrıca ceza sorumluluğu doğabilir |
Disiplin hapsi bir zorlama aracıdır, ceza değildir: amacı kararın uygulanmasını sağlamaktır. Bu nedenle ihlalin her tekrarında yeniden başvurulabilir.
Kayıt tutun. İhlal iddiasında bulunacaksanız somut belge gerekir: teslim yerine gidildiğini gösteren kayıtlar, tarih ve saat bilgisi içeren yazışmalar, görevlilerin tuttuğu tutanaklar. “Sürekli engelliyor” şeklindeki genel beyanlar tek başına sonuç doğurmaz. Buna karşılık karşı tarafı gizlice kaydetmeye çalışmayın — bu hem delil olarak kullanılamaz hem de aleyhinize ceza sorumluluğu doğurabilir.
→ Hangi deliller kullanılabilir, hangileri kullanılamaz?
Kişisel ilişki kararınız uygulanmıyor mu?
Süreç hakkında bilgi almak için iletişime geçebilirsiniz.
+90 553 632 84 99 · WhatsApp · info@avukatedakuru.com
Kişisel İlişki Engellenirse Velayet Değişir mi?
Doğrudan ve otomatik olarak değişmez, ancak velayetin değiştirilmesi talebinde önemli bir dayanak oluşturur.
Çocuğun diğer ebeveyniyle ilişkisini sürekli ve kasıtlı biçimde engellemek, velayet hakkının kullanımında çocuğun yararına aykırı davranmak olarak değerlendirilir. TMK m. 183 uyarınca yeni olguların zorunlu kıldığı hâllerde hâkim velayeti değiştirebilir; süreklilik gösteren ve belgelenen engellemeler bu kapsamda ileri sürülür.
Bu nedenle ihlallerin düzenli olarak kayıt altına alınması, hem disiplin hapsi başvurusu hem de olası bir velayet davası bakımından belirleyicidir.
Kişisel İlişki Sınırlandırılabilir mi?
Evet. TMK m. 324/2 uyarınca, kişisel ilişki sebebiyle çocuğun huzuru tehlikeye girerse, ebeveynler bu haklarını çocuğun yararına aykırı kullanırlarsa, çocukla ciddi olarak ilgilenmezlerse veya başka önemli sebepler varsa, kişisel ilişki kurma hakkı reddedilebilir ya da kendilerinden alınabilir.
Uygulamada tamamen kaldırma yerine sınırlı düzenlemeler tercih edilir: refakatli görüşme, uzman gözetiminde görüşme, çocuk görüşme merkezinde yatılı olmayan görüşme gibi. Şiddet veya tehdit söz konusuysa ayrıca 6284 sayılı Kanun kapsamında tedbir istenebilir.
Büyükanne ve Büyükbaba Görüşme Hakkı
TMK m. 325, olağanüstü hâllerin varlığı ve çocuğun yararının gerektirmesi koşuluyla, üçüncü kişilerle — özellikle hısımlarla — kişisel ilişki kurulmasına karar verilebileceğini düzenler. Büyükanne ve büyükbabanın torunuyla görüşme talebi bu hükme dayanır.
Burada ölçüt yine çocuğun yararıdır; talep, ebeveynlerin kişisel ilişki düzenini bozmayacak biçimde ve ölçülü olarak karara bağlanır.
Ebeveynlerden Biri Yurt Dışındaysa
Yurt dışında yaşayan ebeveyn için kişisel ilişki genellikle uzun aralıklı ve yoğunlaştırılmış olarak düzenlenir: yıl içinde birkaç kez, daha uzun süreli ve yatılı görüşmeler. Ayrıca görüntülü görüşme gün ve saatlerinin karara yazılması, düzenli iletişimin sürmesini sağlar.
Çocuğun yurt dışına çıkarılması söz konusuysa, bunun karara açıkça yazılması ve gerekirse teminat öngörülmesi gerekir. Aksi hâlde uygulamada ciddi sorunlar yaşanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Kişisel ilişki kararı uygulanmazsa nereye başvurulur?
1 Eylül 2022’den itibaren icra dairesine değil, Adalet Bakanlığı’na bağlı Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü’ne başvurulur. 7343 sayılı Kanun’la İcra ve İflas Kanunu’nun ilgili maddeleri kaldırılmış, düzenleme 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’na taşınmıştır.
Başvuru için harç ödenir mi?
Hayır. Yeni sistemde çocuk teslimi ve kişisel ilişki kararlarının yerine getirilmesi için harç alınmaz; giderler Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.
Kişisel ilişkiyi engelleyen ebeveyne ne yapılır?
Kararın gereğini yerine getirmeyen kişi hakkında disiplin hapsi uygulanır. Kişisel ilişki kararına uymama hâlinde üç günden on güne kadar, çocuk teslimi kararına uymama hâlinde üç aya kadar disiplin hapsi söz konusu olabilir.
Çocuk teslimi nerede ve kim tarafından yapılır?
Teslim, çocuk görüşme merkezlerinde veya belirlenen uygun bir yerde, psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacı gibi uzmanlar eşliğinde yapılır. Amaç, çocuğu icra ortamından uzak tutmaktır.
Kişisel ilişki engellenirse velayet değişir mi?
Otomatik olarak değişmez ancak velayetin değiştirilmesi talebinde önemli bir dayanak oluşturur. Sürekli ve kasıtlı engelleme, velayet hakkının çocuğun yararına aykırı kullanılması olarak değerlendirilir (TMK m. 183).
Kararda “taraflar anlaşarak görüşür” yazıyor, ne yapmalıyım?
Bu tür ifadeler icra edilebilir değildir. Gün, saat ve teslim yerini içeren somut bir düzenleme için kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi talebiyle aile mahkemesine başvurulması gerekir.
Büyükanne ve büyükbaba torunuyla görüşme hakkı isteyebilir mi?
Evet. TMK m. 325 uyarınca olağanüstü hâllerin varlığı ve çocuğun yararının gerektirmesi koşuluyla üçüncü kişilerle kişisel ilişki kurulmasına karar verilebilir.
Kişisel ilişki tamamen kaldırılabilir mi?
TMK m. 324/2 uyarınca çocuğun huzuru tehlikeye girerse ya da hak çocuğun yararına aykırı kullanılırsa kişisel ilişki reddedilebilir veya kaldırılabilir. Uygulamada genellikle tamamen kaldırma yerine refakatli veya uzman gözetiminde görüşme gibi sınırlı düzenlemeler tercih edilir.
İlgili içerik: Velayet nasıl belirlenir · İştirak nafakası · Protokolde kişisel ilişki · Velayet davası hizmetimiz · Genel rehber: Ankara boşanma avukatı
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz. Çocuk teslimi ve kişisel ilişki süreci 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümlerine tabidir; somut durumunuz için avukata danışınız.