Boşanma, hukuki olduğu kadar kişisel bir süreçtir. Dava açmadan önce hangi yolun seçileceği, nafaka ve velayet taleplerinin nasıl kurulacağı, hangi delillerin sunulacağı — bunların her biri sürecin uzunluğunu ve sonucunu doğrudan etkiler. Bu sayfada Ankara’da açılacak bir boşanma davasının işleyişini, taraf haklarını ve sık karşılaşılan soruları Türk Medeni Kanunu hükümleri çerçevesinde açıkladık.
Avukat Eda Kuru Hukuk Bürosu olarak Ankara’da aile hukuku alanında; anlaşmalı ve çekişmeli boşanma, nafaka, velayet, mal paylaşımı ve 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı süreçlerinde hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti veriyoruz.
Ön görüşme talebi
Dosyanızın durumunu değerlendirmek için iletişime geçebilirsiniz.
+90 553 632 84 99 · WhatsApp · info@avukatedakuru.com
Boşanma Davası Türleri: Anlaşmalı ve Çekişmeli
Türk hukukunda boşanma davaları, tarafların anlaşıp anlaşmamasına göre ikiye ayrılır. Bu ayrım yalnızca usule ilişkin değildir; davanın süresini, masrafını ve tarafların üzerinde tartışacağı konuları baştan belirler.
Anlaşmalı Boşanma
Anlaşmalı boşanma, Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenmiştir. Tarafların boşanmanın kendisi ve sonuçları — nafaka, velayet, tazminat, mal paylaşımı — üzerinde tam mutabakata varması esastır. Kanunun aradığı şartlar şunlardır:
- Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması,
- Eşlerin birlikte dava açması veya bir eşin diğerinin açtığı davayı kabul etmesi,
- Hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi,
- Tarafların hazırladığı boşanma protokolünün hâkim tarafından uygun bulunması.
Hâkim, özellikle çocuğun menfaatine ilişkin düzenlemelerde protokolde değişiklik yapılmasını isteyebilir; taraflar bu değişikliği kabul etmezse anlaşmalı boşanma gerçekleşmez. Bu nedenle protokolün baştan eksiksiz ve uygulanabilir hazırlanması, sürecin tek celsede bitmesinin en belirleyici unsurudur.
→ Ayrıntılı rehberler: Anlaşmalı boşanma şartları ve gerekli evraklar · Anlaşmalı boşanma protokolü nasıl hazırlanır?
Çekişmeli Boşanma
Taraflardan biri boşanmak istemiyorsa ya da boşanmanın sonuçlarında (nafaka miktarı, velayet, tazminat, mal rejiminin tasfiyesi) anlaşma sağlanamıyorsa dava çekişmeli yürür. Bu davada boşanma sebebinin varlığı ispatlanmak zorundadır. Süreç dilekçeler teatisi, ön inceleme, tahkikat ve sözlü yargılama aşamalarından geçer; tanık dinlenmesi ve bilirkişi incelemesi gerekebilir.
→ Ayrıntılı rehber: Çekişmeli boşanma davası aşama aşama
Boşanma Sebepleri (TMK m. 161–166)
Kanun boşanma sebeplerini özel ve genel olmak üzere ikiye ayırır. Özel sebeplerde belirli bir olgunun ispatı yeterlidir; genel sebepte ise evlilik birliğinin ortak hayatı sürdürmeleri beklenemeyecek derecede temelinden sarsılmış olduğu gösterilmelidir.
| Madde | Sebep | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| m. 161 | Zina | Öğrenmeden itibaren 6 ay, her hâlde 5 yıllık hak düşürücü süre; affeden dava açamaz. |
| m. 162 | Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış | Aynı süreler geçerlidir. Fiziksel şiddet bu kapsamda değerlendirilir. |
| m. 163 | Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme | Süreklilik aranır; birlikte yaşamanın beklenemeyecek olması gerekir. |
| m. 164 | Terk | En az 6 ay ayrılık ve usulüne uygun ihtar şartı vardır. |
| m. 165 | Akıl hastalığı | En az 3 yıl sürmesi ve iyileşmesinin mümkün olmadığının raporla saptanması gerekir. |
| m. 166 | Evlilik birliğinin temelinden sarsılması | Uygulamada en sık dayanılan sebeptir. Kusur değerlendirmesi tazminat ve nafakayı doğrudan etkiler. |
Ayrıca TMK m. 166/4 uyarınca, boşanma davası reddedilmiş ve ret kararının kesinleşmesinden itibaren üç yıl geçmiş, bu süre içinde ortak hayat yeniden kurulamamışsa, talep üzerine boşanmaya karar verilir.
→ Ayrıntılı rehber: Boşanma sebepleri: özel ve genel sebepler
Boşanma Davası Nerede ve Nasıl Açılır?
Görevli Mahkeme
Boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesi‘dir (4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun). Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde davaya, aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesi bakar. Ankara’da aile mahkemeleri faaliyet gösterdiği için davalar doğrudan bu mahkemelerde açılır.
Yetkili Mahkeme
TMK m. 168’e göre yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Yani eşlerden biri Ankara’da ikamet ediyorsa dava Ankara’da açılabilir.
Dava Nasıl Başlar?
Dava, dava dilekçesinin harç ve gider avansı yatırılarak tevzi bürosuna sunulmasıyla açılır. Dilekçede boşanma sebebi, dayanılan vakıalar, deliller ve talepler (nafaka, velayet, tazminat, tedbir talepleri) açıkça gösterilmelidir. Uygulamada en sık yapılan hata, ileride ileri sürülmesi gereken taleplerin dilekçede hiç yer almamasıdır.
→ Ayrıntılı rehber: Ankara’da boşanma davası hangi mahkemede açılır? Aile mahkemeleri rehberi
Nafaka, Tazminat ve Mal Paylaşımı
Nafaka
Boşanma sürecinde dört farklı nafaka türü gündeme gelir:
- Tedbir nafakası (TMK m. 169): Dava süresince hâkimin re’sen veya talep üzerine hükmettiği geçici nafakadır.
- Yoksulluk nafakası (TMK m. 175): Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve daha ağır kusurlu olmayan eş lehine, süresiz olarak hükmedilebilir.
- İştirak nafakası (TMK m. 182): Velayeti kendisine verilmeyen eşin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılım payıdır.
- Yardım nafakası (TMK m. 364): Altsoy, üstsoy ve kardeşler arasındaki bakım yükümlülüğünden doğar; boşanmadan bağımsızdır.
→ Ayrıntılı rehberler: Nafaka türleri · Nafaka nasıl hesaplanır, artış oranı nedir?
Maddi ve Manevi Tazminat
TMK m. 174 uyarınca, mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan maddi tazminat isteyebilir. Kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf ise manevi tazminat talep edebilir. Her iki talepte de kusur dengesi belirleyicidir; bu nedenle çekişmeli davalarda kusur ispatına yönelik delillerin doğru toplanması önemlidir.
Mal Paylaşımı
1 Ocak 2002’den sonra evlenen eşler için yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir (TMK m. 202). Bu rejimde kural olarak evlilik içinde edinilen malların değeri yarı yarıya paylaşılır; miras, bağış ve kişisel kullanıma özgülenmiş eşyalar ise kişisel mal sayılır.
Önemli usul noktası: Mal rejiminin tasfiyesi, boşanma davasından ayrı bir davadır ve boşanma kararının kesinleşmesi beklenir. Boşanma dilekçesinde “mal paylaşımı” talebinin yazılması tek başına yeterli değildir.
→ Ayrıntılı rehber: Boşanmada mal paylaşımı ve edinilmiş mallara katılma rejimi
Velayet ve Çocukla Kişisel İlişki
Velayet
Velayette tek ölçüt çocuğun üstün yararıdır (TMK m. 182, m. 336). Hâkim; çocuğun yaşı, alışkanlıkları, eğitim durumu, ebeveynlerin ekonomik ve sosyal koşulları ile çocukla kurdukları ilişkiyi değerlendirir. İdrak çağındaki çocuğun görüşü alınır, ancak bu görüş hâkimi bağlamaz. Türk hukukunda ortak velayet, koşulları oluştuğunda mümkündür.
Kişisel İlişki
Velayeti kendisine verilmeyen ebeveyn ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulmasına karar verilir (TMK m. 182, m. 323). Kararda gün, saat ve teslim şekli açıkça belirtilir. Kararın ihlali hâlinde icra yoluyla teslim ve şikâyet yolları gündeme gelir.
→ Ayrıntılı rehberler: Velayet nasıl belirlenir, ortak velayet mümkün mü? · Çocukla kişisel ilişki kurulması ve ihlali · Velayet davası hizmetimiz
Süre, Masraf ve Avukatlık Ücreti
Anlaşmalı boşanma davaları, protokol eksiksizse çoğu dosyada tek celsede sonuçlanır. Çekişmeli davalarda süre; delil durumuna, tanık sayısına, bilirkişi incelemesi gerekip gerekmediğine ve mahkemenin iş yüküne göre değişir.
Masraflar iki ana kalemden oluşur: devlete ödenen harç ve gider avansı ile avukatlık ücreti. Avukatlık ücreti, her yıl Türkiye Barolar Birliği tarafından yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi‘nin altında kararlaştırılamaz; üst sınır ise dosyanın kapsamına göre taraflar arasında serbestçe belirlenir.
→ Ayrıntılı rehberler: Boşanma davası ne kadar sürer? · Boşanma davası masrafları ve avukatlık ücreti
Ankara Boşanma Avukatı Olarak Çalışma Alanlarımız
- Anlaşmalı boşanma davası ve protokol hazırlanması
- Çekişmeli boşanma davasının açılması ve takibi
- Tedbir, yoksulluk ve iştirak nafakası talepleri; nafaka artırım ve azaltım davaları
- Velayet davaları, velayetin değiştirilmesi ve kişisel ilişki düzenlenmesi
- Maddi ve manevi tazminat talepleri
- Mal rejiminin tasfiyesi ve katılma alacağı davaları
- 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı başvuruları
- Yabancı mahkeme boşanma kararlarının tanınması ve tenfizi
→ İlgili sayfalar: Aile hukuku · 6284 koruma kararı · Tanıma ve tenfiz davası
Dosyanızı değerlendirelim
Ankara’da boşanma, nafaka veya velayet süreciyle ilgili sorularınız için bize ulaşabilirsiniz.
+90 553 632 84 99 · WhatsApp · İletişim sayfası
Sıkça Sorulan Sorular
Boşanma davasında avukat tutmak zorunlu mudur?
Hayır. Türk hukukunda boşanma davalarında avukatla temsil zorunlu değildir; taraflar davayı bizzat takip edebilir. Ancak nafaka, velayet, tazminat ve mal rejimine ilişkin talepler usule bağlı olduğundan, dilekçe aşamasında yapılan eksiklikler sonradan giderilemeyebilir.
Boşanma davasında arabuluculuk zorunlu mudur?
Hayır. Boşanma davaları dava şartı (zorunlu) arabuluculuk kapsamında değildir. Nafaka, velayet ve mal rejimi uyuşmazlıkları da aile mahkemesinin görev alanında olduğundan zorunlu arabuluculuğa tabi değildir. Taraflar isterlerse ihtiyari arabuluculuğa başvurabilir.
Anlaşmalı boşanma için evliliğin ne kadar sürmesi gerekir?
Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir (TMK m. 166/3). Bir yıl dolmadan boşanmak isteniyorsa dava çekişmeli olarak açılır ve boşanma sebebinin ispatı gerekir.
Boşanma davası hangi mahkemede açılır?
Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise eşlerden birinin yerleşim yeri ya da eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m. 168).
Boşanmada hangi deliller kullanılabilir?
Tanık beyanı, mesaj ve yazışma kayıtları, fotoğraf, banka ve tapu kayıtları, sosyal medya paylaşımları, sağlık raporları ve kolluk kayıtları delil olarak sunulabilir. Ancak hukuka aykırı yolla elde edilen deliller (örneğin habersiz yapılan ses ve görüntü kayıtları) mahkemece değerlendirme dışı bırakılabilir.
Boşandıktan sonra kadın hangi soyadını kullanır?
Boşanan kadın, kural olarak evlenmeden önceki soyadını yeniden alır (TMK m. 173). Anayasa Mahkemesi’nin TMK m. 187’yi iptal eden kararı 28 Ocak 2024’te yürürlüğe girdiğinden, evlenen kadın artık eşinin soyadını almak zorunda değildir; yalnızca kendi soyadını taşıyan kadın için boşanmada soyadı değişikliği gündeme gelmez.
Yoksulluk nafakası süresiz midir?
Yoksulluk nafakası, şartları varsa süresiz olarak hükmedilebilir (TMK m. 175). Ancak nafaka alan tarafın yeniden evlenmesi, evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde nafaka kaldırılabilir (TMK m. 176).
Yurt dışında boşanan kişinin Türkiye’de ayrıca dava açması gerekir mi?
Yabancı mahkemeden alınan boşanma kararı, Türkiye’de kendiliğinden sonuç doğurmaz. Nüfus kaydına işlenmesi için tanıma davası açılması ya da şartları varsa idari tescil yoluna başvurulması gerekir. Kararın nafaka, velayet gibi icraya elverişli hükümlerinin uygulanabilmesi için tenfiz davası açılır.