Kısa cevap: Kanunda nafaka için sabit bir formül yoktur. Hâkim, nafaka yükümlüsünün ödeme gücü ile alacaklının ihtiyacını karşılaştırarak hakkaniyete göre belirler. Kararda bir artış oranı belirlenmişse nafaka her yıl kendiliğinden artar; belirlenmemişse artırmak için ayrı dava açmak gerekir.
“Maaşımın yüzde kaçı nafaka olarak kesilir?” sorusunun kanunda bir karşılığı yok. Aşağıda hâkimin gerçekte neye baktığını, artış oranının nasıl işlediğini ve kararda oran yoksa ne yapılacağını açıkladık.
Nafaka Miktarını Hâkim Neye Göre Belirler?
Türk Medeni Kanunu nafaka için oran ya da tablo öngörmez; ölçüt hakkaniyettir. İki temel hüküm yol gösterir:
- TMK m. 175: Yoksulluk nafakası, yükümlünün mali gücü oranında belirlenir.
- TMK m. 330: İştirak nafakası, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir. Çocuğun kendi gelirleri de göz önünde bulundurulur.
Dikkat — internette dolaşan oranlar hakkında. “Nafaka, gelirin %15 ila %30’udur” şeklinde oranlara sık rastlanır. Bu oranlar kanunda yer almaz ve hâkimi bağlamaz. Uygulamada gözlemlenen bir eğilimi yansıtabilirler, ancak her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilir. Bu oranlara dayanarak bir beklenti oluşturmak yanıltıcı olur.
Hâkimin baktığı somut ölçütler
| Nafaka yükümlüsü tarafında | Nafaka alacaklısı tarafında |
|---|---|
| Net aylık geliri (bordro, SGK hizmet dökümü) | Geliri olup olmadığı, çalışabilir durumda olup olmadığı |
| Taşınmaz, araç ve banka varlıkları | Barınma durumu (kira ödüyor mu, kendi evinde mi) |
| Bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler | Sağlık giderleri ve düzenli ihtiyaçları |
| Mevcut borç ve kredileri | Çocuk varsa yaşı, eğitim ve bakım giderleri |
| Yaşam standardı ve sosyal konumu | Evlilik süresince alıştığı yaşam düzeyi |
Mahkeme bu bilgileri taraf beyanıyla yetinmeden araştırır: SGK, tapu, trafik tescil ve banka kayıtları müzekkere ile celp edilir. Bu nedenle gerçeğe aykırı gelir beyanı çoğu zaman dosyadan anlaşılır.
Artış Oranı Nasıl İşler?
Nafaka enflasyon karşısında erir. Bunu önlemek için kararda bir artış oranı belirlenir. Dayanağı TMK m. 330/3‘tür: hâkim, istem hâlinde, irat biçiminde ödenen nafakanın gelecek yıllarda ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir.
Uygulamada en yaygın iki endeks kullanılır:
- TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) — genellikle 12 aylık ortalamalara göre değişim oranı,
- Yİ-ÜFE (Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi) — daha az tercih edilir.
Kararınızda hangi endeksin yazdığına dikkat edin; hesaplama ona göre yapılır. Endeks belirtilmemiş, yalnızca “her yıl artırılacaktır” gibi bir ifade kullanılmışsa bu belirlenebilir bir ölçüt sayılmaz ve uygulamada sorun çıkarır.
Artış ne zaman uygulanır?
Artış, kararda belirtilen dönemde (genellikle her yıl, nafakanın başladığı ayda) kendiliğinden işler. Yeni dava açmaya, mahkemeye başvurmaya gerek yoktur. Nafaka yükümlüsü artışı uygulamazsa, alacaklı doğrudan icra takibi başlatabilir.
Örnek hesap
Aylık 5.000 TL nafaka ödendiğini ve kararda TÜFE’nin 12 aylık ortalamalara göre değişim oranına atıf yapıldığını varsayalım. TÜİK’in Ağustos 2026 verisine göre bu oran %31,79‘dur:
5.000 × (1 + 31,79 / 100) = 6.589,50 TL
Aylık fark: 1.589,50 TL · Yıllık fark: 19.074,00 TL
Kararda Artış Oranı Yoksa: Nafaka Artırım Davası
Kararda ya da protokolde artış oranı belirlenmemişse nafaka sabit kalır. Artırmak için nafaka artırım davası açmak gerekir.
| Dayanak | TMK m. 176/4 (yoksulluk nafakası) ve m. 331 (iştirak nafakası) |
| Şart | Tarafların mali durumunun değişmesi ya da hakkaniyetin gerektirmesi |
| Görevli mahkeme | Aile mahkemesi |
| Yetkili mahkeme | Nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi (TMK m. 177) |
| Süre şartı | Kanunda belirli bir bekleme süresi yoktur |
Yetki kuralı burada nafaka alacaklısının lehinedir: davayı kendi bulunduğunuz yerde açabilirsiniz, nafaka yükümlüsünün şehrine gitmeniz gerekmez. Bu, boşanma davasındaki yetki kuralından farklıdır.
Artırım davasında mahkeme yine aynı ölçütlere bakar: çocuğun büyümesiyle artan giderler, eğitim masrafları, sağlık durumu, tarafların gelirlerindeki değişim ve geçen süre içindeki ekonomik koşullar birlikte değerlendirilir.
→ Nafaka türleri ve şartları · Protokolde artış oranı nasıl yazılmalı?
Nafaka Azaltılabilir veya Kaldırılabilir mi?
Evet. Artırım davasının aynası olan nafaka azaltım davası da mümkündür. Nafaka yükümlüsünün gelirinin ciddi biçimde düşmesi, işini kaybetmesi, sağlık sorunu yaşaması veya bakmakla yükümlü olduğu kişi sayısının artması gibi hâllerde miktar azaltılabilir.
Yoksulluk nafakası bakımından ayrıca kaldırma imkânı vardır: alacaklının yeniden evlenmesi, evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde nafaka kaldırılır (TMK m. 176/3). İştirak nafakası ise çocuğun hakkı olduğundan bu şekilde kaldırılamaz; yalnızca miktarı değiştirilebilir.
Nafaka miktarınızı değerlendirelim
Artırım, azaltım veya tahsil aşamasındaki dosyanız için iletişime geçebilirsiniz.
+90 553 632 84 99 · WhatsApp · info@avukatedakuru.com
Sıkça Sorulan Sorular
Nafaka maaşın yüzde kaçıdır?
Kanunda böyle bir oran yoktur. Hâkim, nafaka yükümlüsünün ödeme gücü ile alacaklının ihtiyacını karşılaştırarak hakkaniyete göre belirler (TMK m. 175 ve m. 330). İnternette dolaşan “%15-30” gibi oranlar uygulamada gözlemlenen eğilimleri yansıtabilir ancak hâkimi bağlamaz.
Nafaka artışı nasıl hesaplanır?
Kararda belirtilen oran doğrudan mevcut nafakaya uygulanır: Yeni nafaka = Mevcut nafaka × (1 + oran ÷ 100). Örneğin 5.000 TL nafaka, %31,79 oranla 6.589,50 TL olur. Hangi endeksin (TÜFE veya Yİ-ÜFE) ve hangi dönemin esas alınacağı kararınızda yazar.
Nafaka her yıl kendiliğinden artar mı?
Yalnızca kararda ya da protokolde bir artış oranı belirlenmişse. TMK m. 330/3 uyarınca hâkim, istem hâlinde nafakanın gelecek yıllarda ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir. Oran belirlenmemişse nafaka sabit kalır ve artırmak için dava açmak gerekir.
Nafaka artırım davasını nerede açmalıyım?
Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise TMK m. 177 uyarınca nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesidir; yani davayı kendi bulunduğunuz yerde açabilirsiniz.
Nafaka artırım davası açmak için belirli bir süre beklemek gerekir mi?
Kanunda belirli bir bekleme süresi öngörülmemiştir. Ancak davanın kabulü için mali durumun değişmesi ya da hakkaniyetin gerektirmesi aranır; çok kısa aralıklarla açılan davalarda bu koşulun oluştuğunu göstermek zorlaşır.
Nafaka yükümlüsü artışı uygulamazsa ne yapabilirim?
Kararda artış oranı yazılıysa artış kendiliğinden işler; yeni karar almanıza gerek yoktur. Ödenmeyen fark için doğrudan icra takibi başlatabilirsiniz.
Nafaka azaltılabilir mi?
Evet. Nafaka yükümlüsünün gelirinin düşmesi, işini kaybetmesi, sağlık sorunu yaşaması veya bakmakla yükümlü olduğu kişi sayısının artması gibi hâllerde azaltım davası açılabilir (TMK m. 176/4 ve m. 331).
Kararımda hangi endeksin yazdığını nereden anlarım?
Gerekçeli kararın hüküm kısmında nafakaya ilişkin bent içinde belirtilir. “TÜFE’nin 12 aylık ortalamalara göre değişim oranı” veya “Yİ-ÜFE oranında” gibi bir ifade aranmalıdır. Karar metninde endeks belirtilmemişse, artışın nasıl uygulanacağı tartışmalı hâle gelir.
İlgili içerik: Nafaka türleri · Protokolde nafaka maddeleri · Velayet nasıl belirlenir · Nafaka talebinde harç · Genel rehber: Ankara boşanma avukatı