Kısa cevap: Yabancı mahkemeden alınan boşanma kararı Türkiye’de kendiliğinden geçerli olmaz; nüfus kaydınız değişmez ve Türkiye’de hâlâ evli görünürsünüz. İki yol vardır: şartları varsa dava açmadan nüfus müdürlüğüne idari tescil, aksi hâlde aile mahkemesinde tanıma davası.
Yurt dışında yaşayan pek çok kişi boşandıktan yıllar sonra, yeniden evlenmek veya miras işlemi yapmak istediğinde Türkiye’de hâlâ evli göründüğünü fark eder. Aşağıda hangi yolun size uyduğunu ve süreci açıkladık.
Yabancı Karar Türkiye’de Kendiliğinden Geçerli mi?
Hayır. Yabancı mahkeme kararları Türk hukuk düzeninde doğrudan sonuç doğurmaz. Kararın Türkiye’de hüküm ifade edebilmesi için ya tanınması ya da idari yolla nüfus kütüğüne tescil edilmesi gerekir.
Bu işlem yapılmadığı sürece Türkiye kayıtlarında evliliğiniz devam eder. Bunun pratik sonuçları ağırdır:
- Türkiye’de yeniden evlenemezsiniz,
- Eşinizin vefatı hâlinde miras ilişkileri Türkiye kayıtlarına göre değerlendirilir,
- Nüfus kaydına bağlı resmî işlemlerde sorun yaşarsınız,
- Mal rejiminin tasfiyesi için zamanaşımı işlemeye devam eder — bu süre yabancı ülkedeki boşanma davasının açıldığı tarihten itibaren başlar. Yani beklemek, hak kaybına yol açabilir.
→ Mal paylaşımı ve 10 yıllık zamanaşımı
İki Yol: Hangisi Size Uygun?
| İdari tescil (NHK m. 27/A) | Tanıma davası (MÖHUK) | |
|---|---|---|
| Dava gerekir mi? | Hayır | Evet |
| Nereye başvurulur | İl nüfus müdürlüğü veya konsolosluk | Aile mahkemesi |
| Kim başvurur | Kural olarak taraflar birlikte | Tek taraf yeterli |
| Kapsam | Yalnızca boşanmanın tescili | Kararın tamamı |
| Velayet, nafaka, tazminat | Kapsamaz | Tanıma/tenfiz ile mümkün |
| Süre | Daha kısa | Yargılama süresine bağlı |
1. Dava Açmadan Tescil: Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A
2017’de getirilen bu düzenleme, uygun dosyalarda dava açmadan sonuç almayı mümkün kılar. Yabancı ülke adlî veya idarî makamlarınca verilmiş boşanma kararı, şartları varsa doğrudan nüfus kütüğüne tescil edilir.
Aranan şartlar
- Karar, o ülkenin yetkili adlî veya idarî makamı tarafından verilmiş olmalı,
- Karar kesinleşmiş ya da nihai nitelikte olmalı,
- Karar Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamalı.
Kim başvurabilir?
Kural, tarafların birlikte başvurmasıdır. Ancak eşlerden biri ölmüşse veya yabancı uyrukluysa, Türk vatandaşı olan taraf tek başına başvurabilir.
Karşı taraf başvuruya katılmıyorsa bu yol kapanır ve tanıma davası açmak gerekir — uygulamada en sık karşılaşılan engel budur.
Nereye ve hangi belgelerle?
- Yurt içinde: Belirlenen il nüfus müdürlüklerine,
- Yurt dışında: Türkiye Cumhuriyeti konsolosluklarına.
Başvuruya kararın onaylı örneği, kesinleşme şerhi/belgesi ve yeminli tercümesi eklenir. Kararın Türkiye’de kullanılabilmesi için apostil şerhi gerekir; apostil, Lahey Sözleşmesi’ne taraf ülkeler için geçerlidir. Taraf olmayan ülkelerde konsolosluk tasdiki yoluna gidilir.
Önemli sınır: Bu yol yalnızca boşanmanın nüfusa işlenmesini sağlar. Kararda velayet, nafaka, tazminat veya mal paylaşımına ilişkin hükümler varsa ve bunların Türkiye’de sonuç doğurmasını istiyorsanız, idari tescil yeterli değildir — tanıma veya tenfiz davası açılması gerekir.
2. Tanıma Davası (MÖHUK)
İdari tescil şartları yoksa veya başvuru reddedilmişse aile mahkemesinde tanıma davası açılır.
Aranan şartlar
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| Türk mahkemelerinin münhasır yetkisinde olmama | Karar, yalnızca Türk mahkemelerinin bakabileceği bir konuya ilişkin olmamalı |
| Kamu düzenine aykırı olmama | Karar Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamalı |
| Savunma hakkının ihlal edilmemiş olması | Davalıya usulüne uygun tebligat yapılmış ve savunma imkânı tanınmış olmalı |
| Mütekabiliyet (karşılıklılık) | Tanımada aranmaz — yalnızca tenfizde aranır |
Son satır önemlidir: yalnızca boşanmanın tanınması isteniyorsa karşılıklılık şartı aranmadığından, süreç daha az engelle ilerler.
Görevli ve yetkili mahkeme
Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Yetki bakımından ise şu sıra izlenir:
- Kendisine karşı tanıma istenen kişinin Türkiye’deki yerleşim yeri mahkemesi,
- Yerleşim yeri yoksa sakin olduğu yer mahkemesi,
- Bunların hiçbiri yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden biri.
Yurt dışında yaşayanlar için pratik sonuç: Her iki tarafın da Türkiye’de yerleşim yeri yoksa dava Ankara‘da açılabilir. Bu, Almanya, Hollanda, Fransa veya başka bir ülkede yaşayan ve Türkiye’de ikametgâhı bulunmayan kişiler için doğrudan uygulanan bir seçenektir. Davanın vekil aracılığıyla takip edilmesi hâlinde Türkiye’ye gelmeniz de gerekmez.
Tanıma mı, Tenfiz mi?
İkisi karıştırılır ama farkları nettir:
| Tanıma | Tenfiz |
|---|---|
| Kararın Türkiye’de kesin hüküm ve kesin delil olarak kabulü | Kararın Türkiye’de icra edilebilirlik kazanması |
| İcra gerektirmeyen hükümler için yeterli | Zorla yerine getirilecek hükümler için gerekli |
| Örnek: boşanmanın kendisi, nüfusa işlenmesi | Örnek: nafaka, tazminat, çocuk teslimi |
| Mütekabiliyet aranmaz | Mütekabiliyet aranır |
Yani yalnızca nüfus kaydınızı düzeltmek istiyorsanız tanıma yeterlidir. Ancak yabancı kararda hükmedilen nafakayı Türkiye’de icraya koymak istiyorsanız tenfiz gerekir.
→ Nafaka türleri · Velayet düzenlemesi
Yurt dışında boşandınız, Türkiye’de kaydınız duruyor mu?
Hangi yolun dosyanıza uygun olduğunu birlikte değerlendirebiliriz.
+90 553 632 84 99 · WhatsApp · info@avukatedakuru.com
Gerekli Belgeler
- Yabancı mahkeme kararının onaylı örneği — kararı veren makamdan alınır,
- Kesinleşme şerhi veya belgesi — kararın nihai olduğunu gösterir,
- Apostil şerhi — Lahey Sözleşmesi’ne taraf ülkelerde; taraf olmayan ülkelerde konsolosluk tasdiki,
- Yeminli tercüme — kararın ve kesinleşme belgesinin noter onaylı Türkçe çevirisi,
- Kimlik belgeleri ve nüfus kayıt örneği,
- Vekâletname — avukatla takip edilecekse, tanıma/tenfiz davasına özel yetki içerecek şekilde.
Uygulamada süreci en çok geciktiren şey apostil eksikliği ve tercümenin usulüne uygun yapılmamasıdır. Belgeleri baştan eksiksiz hazırlamak, dosyayı aylarca bekletmekten çok daha kolaydır.
Karar Kesinleşince Ne Olur?
Tanıma kararı kesinleştiğinde mahkeme, kararı nüfus müdürlüğüne bildirir ve kayıt güncellenir. Bu andan itibaren Türkiye kayıtlarında da boşanmış görünürsünüz; yeniden evlenme önündeki engel kalkar.
Kadın için TMK m. 132’deki 300 günlük bekleme süresi gündeme gelebilir; gebe olunmadığının doktor raporuyla belgelenmesi hâlinde mahkemeden bu sürenin kaldırılması istenebilir.
→ Bekleme süresi ve boşanma sonrası işlemler
Sıkça Sorulan Sorular
Yurt dışında boşandım, Türkiye’de tekrar dava açmam gerekir mi?
Hayır, yeniden boşanma davası açmanız gerekmez. Yabancı kararın Türkiye’de sonuç doğurması için ya nüfus müdürlüğüne idari tescil başvurusu yapılır ya da aile mahkemesinde tanıma davası açılır.
Dava açmadan nüfusa tescil mümkün mü?
Evet. Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A uyarınca, yabancı ülkenin yetkili adlî veya idarî makamınca verilmiş, kesinleşmiş ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmayan boşanma kararları doğrudan nüfus kütüğüne tescil edilebilir. Kural olarak tarafların birlikte başvurması gerekir.
Eşim başvuruya katılmıyor, ne yapabilirim?
İdari tescil kural olarak birlikte başvuru gerektirdiğinden bu yol kapanır. Bu durumda aile mahkemesinde tanıma davası açmanız gerekir; tanıma davası tek taraflı olarak açılabilir.
Tanıma davasını Türkiye’de nerede açmalıyım?
Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Yetkili mahkeme, kendisine karşı tanıma istenen kişinin Türkiye’deki yerleşim yeri; yoksa sakin olduğu yer mahkemesidir. Bunların hiçbiri yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde dava açılabilir.
Tanıma ve tenfiz arasındaki fark nedir?
Tanıma, yabancı kararın Türkiye’de kesin hüküm ve kesin delil olarak kabul edilmesidir; boşanmanın nüfusa işlenmesi için yeterlidir. Tenfiz ise kararın icra edilebilirlik kazanmasıdır ve nafaka, tazminat gibi zorla yerine getirilecek hükümler için gerekir.
Tanıma davasında karşılıklılık şartı aranır mı?
Hayır. Mütekabiliyet (karşılıklılık) şartı yalnızca tenfizde aranır, tanımada aranmaz.
Türkiye’ye gelmem gerekir mi?
Tanıma davası vekil aracılığıyla takip edilebilir; bu durumda duruşmalara bizzat katılmanız gerekmez. Bunun için noterden veya konsolosluktan, tanıma ve tenfiz davasına özel yetki içeren vekâletname düzenlenmesi yeterlidir.
Tanıma yaptırmazsam ne olur?
Türkiye kayıtlarında evli görünmeye devam edersiniz; yeniden evlenemezsiniz ve nüfus kaydına bağlı işlemlerde sorun yaşarsınız. Ayrıca mal rejiminin tasfiyesine ilişkin zamanaşımı işlemeye devam ettiğinden, beklemek hak kaybına yol açabilir.
İlgili içerik: Mal paylaşımı ve zamanaşımı · Velayet · Nafaka türleri · Ankara’da aile mahkemeleri · Genel rehber: Ankara boşanma avukatı
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz. Tanıma ve tenfiz şartları kararın verildiği ülkeye ve dosyanın içeriğine göre değişir; avukata danışınız.